Fort Blauwkapel

© HJ Makelaardij

Fort Blauwkapel is nu een mooi dromerig plekje aan de noordkant van Utrecht. Maar eens was dat anders en maakte het fort deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie een keten van forten rondom Utrecht met daarom heen een brede rand waar het verboden was huizen te bouwen vanwege de oorlogsfunctie die de forten hadden.

Reeds lang voor de bouw van het Fort stond er op deze plaats een kerk. Waarschijnlijk ging het om de in 1408 gestichte huiskapel van de familie Van Veen. In 1451 werd die huiskapel vervangen door de huidige kerk. Toen bij de verbouwing van 1505 het plafond en de wanden in deze kerk blauw werden geschilderd, begon men de kerk de Blaauwe Capel te noemen net als het kleine dorp dat naast de kerk lag.

Fort Blauwkapel

Met de eerste aanleg van het fort begon men in 1787. Na een periode van verval werd er in 1818 een nieuw aardwerk aangelegd. De aarden wallen werden beplant met els, es, iep en wilg. Het hout daarvan diende als brandhout. Grote bomen als eik en kastanje vormden de camouflage: de vijand moest het idee hebben dat er sprake was van een natuurlijk landschap. Meidoorns deden dienst als natuurlijk prikkeldraad.  Het dorp Blauwkapel met zijn kerk kwam binnen het fort te liggen en hoewel het oorspronkelijk het plan was om het dorp af te breken, bleek het te duur en staat het dorp er nog.

De eerste bakstenen bouwwerken werden omstreeks 1850 gebouwd en in 1874 was de bomvrije kazerne gereed. Niet dat de soldaten daar werden ingekwartierd. De kazerne was immers veel te vochtig om lang in te verblijven. De soldaten vonden onderdak in huizen en  bij boeren in de omgeving.

Fort Blauwkapel
Blauwkapel

Het fort deed daadwerkelijk dienst in de eerste Wereldoorlog als infanteriesteunpunt waarin 300 man werd ingekwartierd, hoewel Nederland in die oorlog zijn neutraliteit kon bewaren. Daarna verloor het snel zijn functie, mede omdat de bommen zo gemoderniseerd werden dat de kazerne niet meer bomvrij kon worden genoemd.

Inmiddels is het fort een vergeten plekje aan de rand van Utrecht waar een paar huizen, de kerk en bedrijfjes zijn gevestigd. Het moderne leven raast er aan beide zijden aan voorbij en alleen als je weet wat voor pareltje het is, zul je besluiten de brug aan de zuidzijde over te fietsen.

Fort Blauwkapel

Culturele activiteiten

In de kerk van Fort Blauwkapel worden culturele activiteiten (vooral concertjes in allerlei stijlen) gehouden en de stichting organiseert op gezette tijden gemeenschappelijke maaltijden. De kerk is tevens te huur voor bijzondere gelegenheden.

App voor fiets- en wandelroute

Het fort is opgenomen in een fiets- en in een wandelroute, die beide via de  app Beleefroutes.nl toegankelijk zijn. De fietsroute is 40 km lang en gaat langs de 14 forten van Utrecht. De app is in de App Store of Google Play te downloaden. Zoek na het downloaden van de app naar de route: FortenNatuurlijk! De wandelroute is op dezelfde plek te vinden en heet: Loop de Linie

Fort Blauwkapel